Από το Θησείο στον Πειραιά: πώς ξεκίνησε ο «Ηλεκτρικός» και έγινε κομμάτι της Αθήνας

Ο αστικός σιδηρόδρομος Πειραιά-Κηφισιάς, ο γνωστός σε όλους μας «Ηλεκτρικός», δεν είναι απλώς μια γραμμή μεταφοράς.

Είναι μια ζωντανή ραχοκοκαλιά της πόλης που κουβαλά σχεδόν ενάμιση αιώνα ιστορίας, από την εποχή του ατμού μέχρι την ηλεκτροκίνηση και την πλήρη σύνδεση του Πειραιά με τα βόρεια προάστια.

Η ιδέα άργησε… αλλά δεν χάθηκε

Η πρώτη σκέψη για σιδηρόδρομο Αθήνας-Πειραιά έπεσε στο τραπέζι ήδη από το 1835, λίγο μετά που η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα. Ακολούθησαν κι άλλες προσπάθειες μέσα στις επόμενες δεκαετίες, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Μόνο όταν το κράτος άρχισε να βλέπει πιο σοβαρά τις υποδομές, μπήκε το πράγμα σε ράγες: το 1855 κατατέθηκε το πρώτο σχετικό νομοσχέδιο, δίνοντας δικαίωμα εκμετάλλευσης στην εταιρία που θα αναλάμβανε το έργο.

1869: το πρώτο δρομολόγιο και μια πόλη που αλλάζει

Το έργο τελικά προχώρησε και ολοκληρώθηκε το 1869. Η πρώτη δοκιμή έγινε στις 17 Φεβρουαρίου 1869 και τα επίσημα εγκαίνια ακολούθησαν στις 27 Φεβρουαρίου, με επίσημους επιβάτες της εποχής (ανάμεσά τους και τη βασίλισσα Όλγα). Η ατμομηχανή, με έξι βαγόνια, κάλυπτε τη διαδρομή των 8 χιλιομέτρων από Θησείο μέχρι Πειραιά σε περίπου 19 λεπτά – χρόνος που για τα τότε δεδομένα έμοιαζε… επιστημονική φαντασία.

Και το σημαντικότερο: για πρώτη φορά, Αθήνα και Πειραιάς έπαψαν να είναι “δύο πόλεις με απόσταση” και έγιναν ένα ενιαίο δίπολο, δεμένο με σιδερένια γραμμή.

Από το Θησείο στην Ομόνοια: η υπόγεια τομή

Στις επόμενες δεκαετίες η γραμμή αναβαθμίστηκε: μπήκε διπλή γραμμή, ενώ το 1889 άρχισε να κατασκευάζεται η σήραγγα από το Θησείο προς την Ομόνοια. Ο παλιός σταθμός της Ομόνοιας εγκαινιάστηκε το 1895.

Το ενδιαφέρον είναι ότι οι καινοτομίες τότε έφερναν και… φόβο. Ο κόσμος αντιμετώπιζε το υπόγειο σαν κάτι σχεδόν επικίνδυνο, με εφημερίδες της εποχής να καταγράφουν αστεία αλλά αποκαλυπτικά σχόλια για το “τι πάμε να πάθουμε εκεί κάτω”.

1904: έρχεται το ρεύμα και γεννιέται ο «Ηλεκτρικός»

Η μεγάλη στροφή έγινε στις 16 Σεπτεμβρίου 1904, όταν ο σιδηρόδρομος ηλεκτροδοτήθηκε. Η μετάβαση από τον ατμό στην ηλεκτροκίνηση άλλαξε οριστικά την καθημερινή συγκοινωνία της Αθήνας και καθιέρωσε το όνομα που έμεινε: «Ηλεκτρικός».

Πώς έφτασε μέχρι την Κηφισιά

Το παζλ της “μεγάλης γραμμής” ολοκληρώθηκε σταδιακά μέσα από συγχωνεύσεις, συνεργασίες και έργα επέκτασης. Σημαντικός σταθμός ήταν η δημιουργία των Ελληνικών Ηλεκτρικών Σιδηροδρόμων (ΕΗΣ), η επέκταση της υπόγειας γραμμής και τα έργα που έφεραν νέους σταθμούς (όπως η Ομόνοια το 1930, και αργότερα Βικτώρια και Αττική). Η ηλεκτροκίνηση προς τα βόρεια ολοκληρώθηκε τελικά με σταδιακή εξέλιξη μέχρι να φτάσουμε στη λειτουργία της Κηφισιάς ως τερματικού σταθμού.

Μια γραμμή που είδε τα πάντα

Από τα πρώτα χρόνια μέχρι σήμερα, ο σιδηρόδρομος έζησε “μεγάλες στιγμές” αλλά και δύσκολες εποχές: μετέφερε επισήμους, συνέδεσε την πόλη σε κρίσιμες περιόδους, βομβαρδίστηκε, επέζησε και συνέχισε να κινείται, εξυπηρετώντας γενιές ολόκληρες. Για την Αθήνα, δεν είναι απλά μετακίνηση – είναι μνήμη σε δρομολόγια.

Πηγή

Το άρθρο βασίστηκε σε αφιέρωμα του Sansimera.gr: «Η ιστορία του σιδηρόδρομου Πειραιά – Κηφισιάς».