Ο Μανώλης Χιώτης και η μακαρονάδα που άφησε ιστορία

Η μαγειρική ήταν το χόμπι του σπουδαίου συνθέτη και δεξιοτέχνη του μπουζουκιού – φημιζόταν για τις επιδόσεις του. Λάτρης των ζυμαρικών, τα μαγείρευε για φίλους και συνεργάτες. Υπήρξε και μια μέρα, όμως, που τα πέταξε στη θάλασσα.

ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ Η ΓΕΥΣΗ

Ο Μανώλης Χιώτης γεννήθηκε στις 21 Μαρτίου του 1920 στη Θεσσαλονίκη και έφυγε βιαστικά από τη ζωή το ξημέρωμα των γενεθλίων του, το 1970, στην Αθήνα. Σε αυτά τα σκάρτα 50 χρόνια της ζήσης του χάραξε σαν σολίστας και συνθέτης την ελληνική μουσική όσο λίγοι.

Το μπουζούκι ξεκίνησε με την πρωτόγονη μορφή του στις αρχές του αιώνα, στον απόηχο του «δημοτικού» και στη σκιά του «σμυρναίικου» και έφτασε στις κορυφαίες και αξεπέραστες ακόμα σήμερα στιγμές του στη δεκαετία του ΄50 και μέχρι τα μισά περίπου της δεκαετίας του ΄60. Ο δεξιοτέχνης που ταυτίστηκε περισσότερο από όλους με την πορεία και εξέλιξη του οργάνου, οδηγώντας το σε πραγματικά οριακές καταστάσεις και «διευρύνσεις» είναι κατά γενική ομολογία ο Χιώτης.
Παρά τις όποιες αντιρρήσεις που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί, η μουσική «αντίληψη» και το ταλέντο του Χιώτη –που δεν πρέπει απαραίτητα να ταυτίζονται με την, αποδεδειγμένα έτσι κι αλλιώς υψηλή καλλιτεχνική αξία του έργου του– ξεπερνούν κατά πολύ ακόμα και τους άριστους ομότεχνούς του.

Είναι οι χαρακτηριστική η μαρτυρία του Μίκη Θεοδωράκη: «Τέτοιο μουσικό φαινόμενο γεννιέται κάθε 100 χρόνια. Είχε τη μουσική μέσα στο αίμα του. Η τεχνική του ήταν απίστευτη, ασύλληπτη. Έπαιζε τα δυσκολότερα πράγματα με μια πρωτοφανή ευκολία που σε άφηνε άφωνο». Μαζί του συντάσσεται και ο Στέλιος Καζαντζίδης: «Σαν καλλιτέχνης ήταν μοναδικός. Φοβερός στο όργανό του και πολύ καλός συνθέτης. Πρόσεχε και την τελευταία λεπτομέρεια στα τραγούδια του. Ήταν τελειομανής. Θα έλεγα ότι ήταν μπροστά από την εποχή του. Οι ορχήστρες του ήταν το κάτι άλλο…». Ο επίσης αξέχαστος μπάρμπα Γιάννης Παπαϊωάννου υπογραμμίζει: «Αν ήξερε το μπουζούκι ότι κάποτε θα γεννιόταν ένας Χιώτης, θα παρακάλαγε να μη γινότανε όργανο και να μην έβγαινε στην επιφάνεια…»

Το 1968 ο Μανώλης Χιώτης επιστρέφει στην Ελλάδα μετά από σχεδόν τετραετή παραμονή στην Αμερική. Ήταν το τρίτο του ταξίδι στη «Γη της Επαγγελίας», όπου είχε γνωρίσει αποθεωτική υποδοχή.

Μια μακαρονάδα από τα χέρια του Μανώλη Χιώτη

Ο Χρήστος Νικολόπουλος αναφέρει στη βιογραφία του: «Όταν επέστρεψε ο Χιώτης από την Αμερική, έγινε μεγάλος ντόρος στην πιάτσα των καλλιτεχνών. Είχε προηγηθεί ο χωρισμός του με τη Μαίρη Λίντα, η οποία είχε γυρίσει στην Ελλάδα λίγο νωρίτερα και βέβαια μια πολύχρονη παραμονή του στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, που κατά κάποιον τρόπο τον “ξέκοψε” από την ελληνική πραγματικότητα και από όσα συνέβαιναν στον χώρο του τραγουδιού. Μιλάμε όμως για μια φυσιογνωμία με βαριά σκιά, που μοιραία η επανεμφάνισή της δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Κάθε άλλο, μάλιστα.

Ο Χιώτης ήρθε να μας ακούσει σε ένα από τα μαγαζιά που συνοδεύαμε την Πόλυ Πάνου. Παλιοί γνώριμοι με την Πόλυ, αλλά και τον σύζυγό της τον Πελαγίδη, έκαναν σχέδια για μια ευρύτερη συνεργασία. Τόσο στα κέντρα όσο και στη Βεντέττα, τη δισκογραφική εταιρεία της Πόλυς. Μίλησα κι εγώ μαζί του, αφού γνωριζόμασταν από την περίοδο που μαζί με τον Καζαντζίδη είχαμε πάει στην Αμερική. Κάπως έτσι, τον χειμώνα του 1968, ξεκινήσαμε το πρόγραμμα στο Ακροπόλ, στην Πατησίων, απέναντι από το Πολυτεχνείο, μαζί με τον Χιώτη, την Πόλυ Πάνου, τον Μάριο, την Πίτσα Παπαδοπούλου και την Μπέμπα Κυριακίδου, που είχε μπει στη ζωή του Χιώτη μετά τη Λίντα. Μάλιστα παντρεύτηκαν, η Κυριακίδου δηλαδή έγινε και επισήμως η τρίτη σύζυγος του Χιώτη…

Όταν πήγα στο σπίτι του Χιώτη στην Κυψέλη και μπήκα στο δωμάτιο όπου είχε τη συλλογή με τα μπουζούκια του και τα υπόλοιπα μουσικά όργανα, δεν μπορούσα να πιστέψω στα μάτια μου. Ενισχυτές, τρίχορδα, τετράχορδα, κιθάρες ακουστικές, ηλεκτρικές, εριβάν και και και… Εγώ τότε είχα ένα τρίχορδο –το πρώτο μου– κι ένα τετράχορδο. Ο Μανώλης μάς έκανε το τραπέζι. Ο ίδιος ήταν άριστος μάγειρας. Ήταν το χόμπι του. Μας ετοίμασε μακαρονάδα με μια ιδιαίτερη σάλτσα δικής του έμπνευσης. Με ό,τι κι αν καταπιανόταν ο Χιώτης, το αποτέλεσμα ξεπερνούσε κάθε προσδοκία. Τελειομανής σε όλα του και μεγάλος μάστορας. Και πάνω απ’ όλα μάγκας και άνθρωπος ξεχωριστός¹».

Να σημειωθεί ότι ο Χιώτης είχε κοντά του υπηρετικό προσωπικό και μάγειρα που τον ακολουθούσαν και στην εξοχική του κατοικία στην αθηναϊκή ριβιέρα.

Ανάγλυφες είναι και οι μνήμες της Πίτσας Παπαδοπούλου σε συνέντευξή της στον γράφοντα και τον Γαστρονόμο: «Δεν θυμάμαι να σου πω αν ο Χιώτης ήταν καλός μάγειρας, πάντως μαγείρευε. Μας φώναζε στο σπίτι του, κάναμε προβίτσες, μας τραπέζωνε και συμβούλευε τους νεότερους. Όσο σπουδαίος ήταν ως καλλιτέχνης, έτσι ήταν και ως άνθρωπος. Ήμουν άτυχη που έφυγε νέος. Με λάτρευε και ήθελε να μου γράψει τραγούδια. Με φώναζε: το κορίτσι μου²».