«Πολλές φορές, πριν νοσήσει το σώμα, έχει κουραστεί η ψυχή»

«Πολλές φορές, πριν νοσήσει το σώμα, έχει κουραστεί η ψυχή» – Ο ειδικός μιλά για την ψυχική υγεία σε καρκίνο και αυτοάνοσα

«Σε πολλές περιπτώσεις, παρατηρείται ότι πριν από την εμφάνιση μιας σοβαρής νόσου έχει προηγηθεί περίοδος έντονης ψυχικής καταπόνησης, απώλεια, επαγγελματική εξουθένωση, κοινωνική απομόνωση, παρατεταμένο άγχος ή βαθιά εσωτερική σύγκρουση» λέει ο κ. Μιχάλης Νικολάου, Παθολόγος Ογκολόγος για τον ρόλο της ψυχικής επιβάρυνσης στην υγεία

Η ιατρική τα τελευταία χρόνια έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο στη διάγνωση και τη θεραπεία σοβαρών νοσημάτων, όπως τα αυτοάνοσα και ο καρκίνος. Οι νέες ανοσοθεραπείες, οι στοχευμένες θεραπείες, οι βιοδείκτες και η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζουν το τοπίο της φροντίδας. Όμως, όσο προχωρά η γνώση της επιστήμης, τόσο γίνεται σαφέστερο ότι η υγεία δεν είναι μόνο μία βιολογική διαδικασία αλλά μέρος μιας σύνθετης ισορροπίας σώματος, ψυχής και κοινωνικού περιβάλλοντος και ως μία ολότητα πρέπει να αντιμετωπίζεται.

Η έννοια της ψυχοσωματικής διάστασης της νόσου δεν αποτελεί εναλλακτική ή μεταφυσική προσέγγιση, αλλά μέρος μιας ολιστικής κατανόησης του ανθρώπου και για εμάς τους Έλληνες είναι γνωστή από την εποχή του Ιπποκράτη, του πατέρα της Ιατρικής.
Η φράση του «Ἐκ τοῦ ἐγκεφάλου ἡμῖν γίνονται αἱ ἡδοναί καί γέλωτες καί παιδιαί, καί λύπαι καί ἀνίαι καί δυσφορίαι…» από το Περί Ἱερῆς Νούσου αποτελεί μία από τις πιο ριζοσπαστικές διατυπώσεις της αρχαίας ιατρικής σκέψης. Σε μια εποχή όπου τα συναισθήματα και οι ψυχικές διαταραχές αποδίδονταν στη θεϊκή παρέμβαση ή στην καρδιά ως έδρα της ζωής, ο Ιπποκράτης μετατοπίζει το κέντρο της ανθρώπινης εμπειρίας στον εγκέφαλο, θεμελιώνοντας μια βιολογική ερμηνεία της ψυχής.
Η χαρά και η λύπη, η σκέψη και η τρέλα, η ευθυμία και η απόγνωση δεν είναι μεταφυσικά φαινόμενα, αλλά λειτουργίες ενός οργάνου. Με αυτή τη θέση, ο Ιπποκράτης αποϊεροποιεί τη νόσο και ταυτόχρονα ενοποιεί το σώμα με την ψυχή. Η ψυχική κατάσταση δεν είναι άυλη και ανεξάρτητη, αλλά ενσωματωμένη στη φυσιολογία του ανθρώπου. Πρόκειται ουσιαστικά για την απαρχή της νευροβιολογικής και ψυχοσωματικής σκέψης, που ακόμη και σήμερα στηρίζει τη σύγχρονη ιατρική προσέγγιση.

Σήμερα, η ψυχο-νευρο-ανοσολογία επιβεβαιώνει επιστημονικά ότι το χρόνιο στρες, η ψυχική πίεση και η παρατεταμένη συναισθηματική επιβάρυνση μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, την ορμονική ισορροπία και τις φλεγμονώδεις διεργασίες στο ανθρώπινο σώμα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το στρες «προκαλεί» άμεσα καρκίνο ή αυτοάνοσα νοσήματα και θα ήταν απλοϊκά επιπόλαιο να υποστηρίξει κανείς κάτι τέτοιο. Η αιτιολογία αυτών των παθήσεων είναι πολυπαραγοντική και συμπεριλαμβάνουν τη γενετική προδιάθεση, τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, τον τρόπο ζωής, τις λοιμώξεις και τους βιολογικούς μηχανισμούς που αλληλεπιδρούν με πολύπλοκο τρόπο.

Σε πολλές περιπτώσεις ασθενών, παρατηρείται ότι πριν από την εμφάνιση μιας σοβαρής νόσου έχει προηγηθεί περίοδος έντονης ψυχικής καταπόνησης, απώλεια, επαγγελματική εξουθένωση, κοινωνική απομόνωση, παρατεταμένο άγχος ή βαθιά εσωτερική σύγκρουση. Η παρατήρηση αυτή δεν είναι κατηγορία προς τον ασθενή ούτε απλοποίηση της βιολογίας της νόσου. Είναι υπενθύμιση ότι ο οργανισμός λειτουργεί ως ενιαίο σύστημα.
Το χρόνιο στρες μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, δυσλειτουργία των Τ-λεμφοκυττάρων, μεταβολές στη φλεγμονώδη απάντηση και αλλαγές στη συμπεριφορά υγείας (διατροφή, ύπνος, άσκηση). Όλοι αυτοί οι παράγοντες μπορούν να συνδιαμορφώσουν ένα ευάλωτο βιολογικό υπόστρωμα, μέσα στο οποίο η νόσος δεν εμφανίζεται αιφνίδια, αλλά ως αποτέλεσμα μιας σταδιακής διαταραχής της ισορροπίας. Η εκδήλωσή της ενδέχεται να σηματοδοτεί τη στιγμή κατά την οποία ξεπεράστηκαν τα φυσιολογικά όρια αντοχής και προσαρμογής που το ίδιο το σώμα θέτει για να διατηρεί την ομοιόστασή του.

πηγή:ygeiamou.gr