Όπυ Ζούνη: «Η Τέχνη είναι η ίδια η Ζωή» στη Βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ

Μια από τις σημαντικές μορφές της ελληνικής γεωμετρικής αφαίρεσης επιστρέφει στο επίκεντρο της πολιτιστικής Αθήνας. Η έκθεση «Όπυ Ζούνη: Η Τέχνη είναι η ίδια η Ζωή: Ιστορίες στο Τετράγωνο – Ανοικτά Βιβλία» άνοιξε στη Βιβλιοθήκη της ΕΣΗΕΑ «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας» και παρουσιάζει όχι μόνο έργα της σπουδαίας εικαστικού, αλλά και προσωπικά αντικείμενα, επιστολές και σπάνια τεκμήρια που φωτίζουν διαφορετικές πλευρές της δημιουργικής της διαδρομής.

Η έκθεση εγκαινιάστηκε την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου και θα διαρκέσει έως τις 29 Οκτωβρίου 2026. Σήμερα, Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, είναι ανοιχτή από τις 09:00 έως τις 16:00, όπως και κάθε Δευτέρα έως Παρασκευή. Η Βιβλιοθήκη βρίσκεται στην Ακαδημίας 20, στον 2ο όροφο, στο κέντρο της Αθήνας, ενώ τα Σαββατοκύριακα παραμένει κλειστή.

Όπυ Ζούνη: μια διαδρομή πέρα από τη γεωμετρική αφαίρεση

Η Όπυ Ζούνη (1941–2008) συνέδεσε το όνομά της με τη γεωμετρική αφαίρεση, την προοπτική και τη διαρκή διερεύνηση του φωτός, της σκιάς και του χώρου. Η νέα παρουσίαση, σε επιμέλεια της ιστορικού τέχνης Νικολένας Καλαϊτζάκη–Ζούνη, δεν επιχειρεί μια απλή αναδρομή. Εστιάζει σε μια σειρά έργων που εντάσσονται στα λεγόμενα «δημιουργικά διαλείμματα» της καλλιτέχνιδας, όταν επέστρεφε συνειδητά στη φόρμα του assemblage και επανεξέταζε τη σχέση της δουλειάς της με την κληρονομιά του ευρωπαϊκού μοντερνισμού.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Μορφωτικού Ιδρύματος της ΕΣΗΕΑ, παρουσιάζονται 19 έργα και προσωπικά αντικείμενα της Ζούνη. Η έκθεση συμπληρώνεται από 18 επιστολές του προσωπικού της αρχείου και επτά ελληνικά επιστημονικά βιβλία, κυκλοφορίας από το 2009 έως το 2025, που έχουν έργα της στα εξώφυλλά τους.

Από την Ακαδημία Αθηνών μέχρι ένα γραμματόσημο του 2026

Ανάμεσα στα τεκμήρια βρίσκεται η τιμητική διάκριση που απονεμήθηκε στην καλλιτέχνιδα από την Ακαδημία Αθηνών το 2006, αλλά και η φετινή σειρά γραμματοσήμων των ΕΛΤΑ «Τα ΕΛΤΑ τιμούν τα Μουσεία Σύγχρονης Τέχνης», στην οποία περιλαμβάνεται έργο της. Παρουσιάζονται ακόμη τα δύο τελευταία δημοσιευμένα κείμενά της, από τον Σεπτέμβριο του 2008.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η προβολή του βίντεο «Όπυ Ζούνη: Λογαριάζοντας την ύλη και το χρώμα ενός ήχου» του 2023, των Εύας Στεφανή, Βίβιαν Παπαγεωργίου και Σίλα Μιχαλάκα. Στα προσωπικά αντικείμενα της συλλογής της συναντά κανείς επίσης έργο της Λίλας Παπούλα, αλλά και έργο του Γάλλου γλύπτη César Baldaccini προς τη Ζούνη από το 1978.

Γιατί αυτή η έκθεση έχει ξεχωριστό ενδιαφέρον

Η αξία της παρουσίασης βρίσκεται ακριβώς στη συνύπαρξη έργου και αρχείου. Ο επισκέπτης δεν βλέπει μόνο το τελικό εικαστικό αποτέλεσμα, αλλά ίχνη μιας ολόκληρης ζωής γύρω από την τέχνη: αλληλογραφία, βιβλία, διακρίσεις, προσωπικές σχέσεις και κείμενα. Έτσι, η γεωμετρία της Ζούνη παύει να μοιάζει με μια ψυχρή άσκηση φόρμας και αποκαλύπτει τη σύνδεσή της με την καθημερινή παρατήρηση, τη μνήμη και την προσωπική αναζήτηση.

Η ίδια είχε συνοψίσει αυτή τη στάση ήδη από το 2000, όταν εκπροσώπησε την Ελλάδα στο Διεθνές Συνέδριο Symmetry στη Στοκχόλμη. Η φράση της «Η Τέχνη είναι η ίδια η ζωή» δίνει σήμερα τον τίτλο στην έκθεση και λειτουργεί σχεδόν σαν κλειδί ανάγνωσης του έργου της.

Η έκθεση της Όπυς Ζούνη προσθέτει ακόμη έναν δυνατό σταθμό στη φθινοπωρινή εικαστική κίνηση της Αθήνας, λίγες ημέρες μετά την έναρξη του Platforms Project 2026 στο Καπνεργοστάσιο. Δύο διαφορετικές προσεγγίσεις, με κοινό όμως σημείο την υπενθύμιση ότι η σύγχρονη τέχνη δεν κατοικεί μόνο στις μεγάλες αίθουσες: συχνά κρύβεται σε αρχεία, βιβλιοθήκες και μικρά τεκμήρια που περιμένουν να ξαναδιαβαστούν.

Πληροφορίες: Βιβλιοθήκη ΕΣΗΕΑ «Δημήτρης Ι. Πουρνάρας», Ακαδημίας 20, Αθήνα, 2ος όροφος. Διάρκεια: 17 Σεπτεμβρίου – 29 Οκτωβρίου 2026. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα–Παρασκευή 09:00–16:00. Σάββατο και Κυριακή κλειστά. Η έκθεση θα παραμείνει κλειστή και στην επίσημη αργία της 28ης Οκτωβρίου.