Η έκθεση «αιώνιος ανεμιστήρας» της Μυρτώς Ξανθοπούλου ανοίγει σήμερα, 10 Σεπτεμβρίου 2026, στο MOMUS-Μουσείο Άλεξ Μυλωνά στο Θησείο και φέρνει στο προσκήνιο μια καλλιτεχνική πρακτική που μετατρέπει τις λέξεις, τα ευτελή υλικά και τα μικρά ίχνη της καθημερινότητας σε ένα ενιαίο εικαστικό περιβάλλον. Η ατομική έκθεση, που θα διαρκέσει έως τις 25 Οκτωβρίου, πραγματοποιείται στο πλαίσιο του Βραβείου Νέου Καλλιτέχνη της Art Athina 2025, το οποίο απονεμήθηκε στην εικαστικό.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η αθηναϊκή εικαστική σκηνή επιστρέφει σε πλήρεις ρυθμούς μετά το καλοκαίρι, η συγκεκριμένη έκθεση ξεχωρίζει επειδή δεν στηρίζεται στη θεαματικότητα. Αντίθετα, στρέφεται σε όσα συνήθως περνούν απαρατήρητα: μια φράση, ένα κομμάτι χαρτί, ένα αναλώσιμο αντικείμενο, ένα υλικό που θα μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί άχρηστο. Από αυτά τα φαινομενικά μικρά στοιχεία η Ξανθοπούλου χτίζει έναν κόσμο εύθραυστο, προσωπικό και ταυτόχρονα παράξενα οικείο.

Η έκθεση «αιώνιος ανεμιστήρας» και η γλώσσα ως υλικό

Στον πυρήνα της δουλειάς της Μυρτώς Ξανθοπούλου βρίσκεται η γλώσσα. Η καλλιτέχνις συλλέγει λέξεις και εκφράσεις, αυτοσχέδια ποιήματα, αποσπασματικές προτάσεις και λεκτικά παιχνίδια που θυμίζουν άλλοτε καθημερινούς διαλόγους και άλλοτε εσωτερικούς μονολόγους. Η σχέση της με τη γλώσσα συνδέεται και με τη δίγλωσση καταγωγή της, όμως στο έργο της οι λέξεις δεν λειτουργούν απλώς ως κείμενο που πρέπει να «διαβαστεί». Γίνονται μέρος της εικόνας, της κατασκευής και της ίδιας της εμπειρίας του χώρου.

Δίπλα στις λέξεις εμφανίζονται αναλώσιμα και οικοδομικά υλικά, διαφορετικά χαρτιά, κόλλες, ακρυλικά, σπρέι και αντικείμενα μιας χρήσης που προέρχονται από την πόλη, το σπίτι ή το εργαστήριο. Η διαδικασία είναι χειρωνακτική και απαιτεί άμεση σωματική εμπλοκή. Σχέδια, εγκαταστάσεις και κατασκευές μεσαίας και μεγάλης κλίμακας συνδέονται μεταξύ τους, δημιουργώντας μια αφήγηση που δεν ζητά από τον επισκέπτη να ακολουθήσει μία και μοναδική διαδρομή.

Από το Βραβείο Art Athina στο Μουσείο Άλεξ Μυλωνά

Η παρουσίαση στο Θησείο είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας του MOMUS με τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης και την Art Athina για το Βραβείο Νέου Καλλιτέχνη. Η Ξανθοπούλου, η οποία εκπροσωπείται από την Citronne Gallery, επιλέχθηκε ομόφωνα ανάμεσα σε 14 υποψηφιότητες για το βραβείο του 2025. Η επιτροπή είχε επισημάνει την ευρύτητα των μέσων που χρησιμοποιεί — από εγκαταστάσεις και σχέδια μέχρι βίντεο και περφόρμανς — αλλά και τον τρόπο με τον οποίο μεταμορφώνει μικρές χειρονομίες της πραγματικότητας.

Γεννημένη στο Ελσίνκι το 1981, η Μυρτώ Ξανθοπούλου μεγάλωσε, ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών από το 2004 έως το 2009 και ήδη από την πτυχιακή της εργασία είχε στραφεί σε κοινά, ευτελή υλικά και στη γραφή ως βασικό στοιχείο αφήγησης. Στη συνέχεια η πρακτική της διευρύνθηκε προς το βίντεο και την περφόρμανς, ενώ το 2020 επιλέχθηκε στο πρόγραμμα υποστήριξης καλλιτεχνών ARTWORKS του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Μια έκθεση για όσα συνήθως δεν κρατάμε

Το ενδιαφέρον του «αιώνιου ανεμιστήρα» βρίσκεται ακριβώς σε αυτή την ανατροπή της αξίας. Υλικά που κανονικά πετιούνται, φράσεις που θα μπορούσαν να χαθούν μέσα σε μια συζήτηση και εύθραυστες κατασκευές αποκτούν διάρκεια επειδή κάποιος αποφασίζει να τα παρατηρήσει. Τα έργα μοιάζουν να ισορροπούν ανάμεσα στη σταθερότητα και την πιθανότητα κατάρρευσης, σαν μια υπενθύμιση ότι μεγάλο μέρος της καθημερινής εμπειρίας αποτελείται από πράγματα προσωρινά.

Η έκθεση έρχεται λίγες ημέρες μετά από ακόμη μία ενδιαφέρουσα συνάντηση σύγχρονης τέχνης στην Αθήνα, την έκθεση Ελλάδας–Κορέας, επιβεβαιώνοντας ότι ο Σεπτέμβριος ανοίγει με έντονη εικαστική κινητικότητα στην πόλη.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του MOMUS, ο «αιώνιος ανεμιστήρας» παρουσιάζεται στην αίθουσα περιοδικών εκθέσεων του Μουσείου Άλεξ Μυλωνά, Αγίων Ασωμάτων 5 στο Θησείο, από τις 10 Σεπτεμβρίου έως τις 25 Οκτωβρίου 2026. Την επιμέλεια υπογράφει ο ιστορικός τέχνης Γιάννης Μπόλης και την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος με την υποστήριξη της Art Athina.