Ουμπέρτο Έκο: ο άνθρωπος που έκανε τη σκέψη… συναρπαστική ιστορία

Ο Ουμπέρτο Έκο δεν ήταν απλώς συγγραφέας. Ήταν από εκείνους τους σπάνιους ανθρώπους που μπορούσαν να πάρουν την πιο δύσκολη ιδέα – τη γλώσσα, τα σύμβολα, την εξουσία των μέσων, τη “μηχανική” της αφήγησης – και να την κάνουν ζωντανή, σχεδόν περιπετειώδη.

Έμεινε στην ιστορία ως μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, κριτικός και ένας από τους πιο γνωστούς σημειολόγους παγκοσμίως.

Γεννήθηκε στις 5 Ιανουαρίου 1932 στην Αλεσάντρια του Πεδεμοντίου. Μεγάλωσε σε αυστηρό καθολικό περιβάλλον, αλλά όπως ο ίδιος έλεγε, την “άμυνα” του μυαλού του – τη δυσπιστία, το φίλτρο, την κριτική ματιά – την χρωστούσε στους γονείς του.

Από τη Νομική στον Μεσαίωνα και στα σύμβολα

Ξεκίνησε με σπουδές Νομικής, όμως γρήγορα άλλαξε δρόμο: τον τράβηξαν η Μεσαιωνική φιλοσοφία και η λογοτεχνία. Το 1954 ολοκλήρωσε τις σπουδές του με διδακτορική διατριβή για τον Θωμά Ακινάτη – μια πρώτη ένδειξη ότι ο Έκο θα “σκάβει” πάντα εκεί που οι άλλοι προσπερνούν.

Ακολούθησε η δημοσιογραφία και η RAI, όπου εργάστηκε ως παραγωγός πολιτιστικών προγραμμάτων. Αυτή η εμπειρία τον έβαλε μέσα στον μηχανισμό της μαζικής επικοινωνίας και τον βοήθησε να δει από κοντά πώς τα ΜΜΕ χτίζουν πραγματικότητες.

Ακαδημαϊκή πορεία – και μια “επιστήμη” που εξηγεί τον κόσμο

Από το 1965 ακολούθησε ακαδημαϊκή καριέρα: Φλωρεντία, Μιλάνο και έπειτα Μπολόνια, ενώ αργότερα συνέβαλε και στη δημιουργία/οργάνωση διεθνών φορέων για τη σημειολογία.

Η μεγάλη του ιδέα ήταν απλή και τρομακτικά ισχυρή: οι κοινωνίες μπορούν να ερμηνευτούν μέσα από σημεία και σύμβολα – από τη γλώσσα και τις εικόνες, μέχρι τη μουσική και… την κυκλοφοριακή σήμανση. Και η σημειολογία, για τον Έκο, δεν ήταν “παρακολούθημα” της φιλοσοφίας ή της γλωσσολογίας, αλλά ένας τρόπος να αγκαλιάσεις ολόκληρο τον πολιτισμό.

«Το Όνομα του Ρόδου»: το βιβλίο που άνοιξε την πόρτα στον κόσμο

Το 1980 ήρθε το σημείο που τον έκανε παγκόσμιο φαινόμενο: «Το Όνομα του Ρόδου». Ένα μυθιστόρημα-μυστήριο σε μεσαιωνικό μοναστήρι, που διαβάζεται σαν αστυνομικό αλλά κρύβει μέσα του ιστορία, φιλοσοφία και ιδέες για τη γνώση και την εξουσία. Μεταφράστηκε σε 43 γλώσσες, πούλησε πάνω από 10 εκατομμύρια αντίτυπα και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1986, σε σκηνοθεσία Ζαν-Ζακ Ανό, με πρωταγωνιστή τον Σον Κόνερι.

Στη συνέχεια έγραψε κι άλλα μυθιστορήματα που εδραίωσαν τη φήμη του, όπως «Το Εκκρεμές του Φουκώ», «Μπαουντολίνο», «Το κοιμητήριο της Πράγας» και «Φύλλο Μηδέν».

Ο άνθρωπος-βιβλιοθήκη

Ο Έκο ζούσε στο Μιλάνο, σε ένα σπίτι που έμοιαζε με λαβύρινθο και φιλοξενούσε βιβλιοθήκη περίπου 30.000 βιβλίων. Γνώριζε άπταιστα πέντε γλώσσες, ανάμεσά τους αρχαία ελληνικά και λατινικά. Είχε επισκεφθεί αρκετές φορές την Ελλάδα και το 1995 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ο Ουμπέρτο Έκο πέθανε στις 19 Φεβρουαρίου 2016 στο Μιλάνο, σε ηλικία 84 ετών.

Πηγή

Sansimera.gr – «Ουμπέρτο Έκο».