Θεόδωρος Κολοκοτρώνης: ο «Γέρος του Μωριά» και ο στρατηγός που κράτησε όρθιο τον Αγώνα

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είναι από τις μορφές που δεν χωράνε εύκολα σε μια “ήσυχη” βιογραφία.

Κλεφταρματολός στα νιάτα, στρατιωτικός με εμπειρία στα Επτάνησα, και στην Επανάσταση του 1821 ο άνθρωπος που ταυτίστηκε όσο λίγοι με τον αγώνα της Πελοποννήσου — γι’ αυτό και έμεινε στη μνήμη ως «Γέρος του Μωριά».

Από τα χρόνια της σκλαβιάς στην ωρίμανση του πολεμιστή

Γεννημένος το 1770 στη Μεσσηνία, ο Κολοκοτρώνης μεγάλωσε σε μια εποχή όπου το “να σταθείς” σήμαινε συχνά να παλέψεις. Η ζωή του άλλαξε νωρίς, όταν έχασε τον πατέρα του, και η πορεία του τον οδήγησε φυσικά στον κόσμο των κλεφτών και των οπλαρχηγών.

Στις αρχές του 19ου αιώνα, μετά τους διωγμούς των κλεφτών, βρέθηκε στη Ζάκυνθο, όπου απέκτησε στρατιωτική τριβή σε σώματα που συνδέονται με τη βρετανική παρουσία στα Επτάνησα — μια εμπειρία που πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι τον βοήθησε αργότερα στην οργάνωση και στη στρατηγική του.

Το 1818 συνδέεται με τη μύησή του στη Φιλική Εταιρεία, και λίγο πριν την έκρηξη του Αγώνα επιστρέφει στον Μοριά, έτοιμος αυτή τη φορά όχι απλώς να πολεμήσει, αλλά να καθοδηγήσει.

Η Πελοπόννησος “κλειδί”: Βαλτέτσι, Τριπολιτσά, Δερβενάκια

Από τις πρώτες κρίσιμες συγκρούσεις, η Μάχη του Βαλτετσίου (12–13 Μαΐου 1821) θεωρείται κομβική για την πορεία της Επανάστασης στην Πελοπόννησο, και το ΓΕΣ (Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού) την παρουσιάζει ως μια από τις σημαντικότερες αναμετρήσεις του 1821.

Στη συνέχεια, ο Κολοκοτρώνης έδωσε εμμονικά βαρύτητα σε έναν στόχο: την Τριπολιτσά, το διοικητικό κέντρο των Οθωμανών στον Μοριά. Η πτώση της στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 αποτέλεσε στρατηγικό και ψυχολογικό σημείο καμπής για τον Αγώνα.

Και έπειτα ήρθαν τα Δερβενάκια (26–28 Ιουλίου 1822, παλαιό ημερολόγιο / 6–8 Αυγούστου νέο), όπου η ελληνική πλευρά πέτυχε αποφασιστικό πλήγμα απέναντι στον στρατό του Δράμαλη. Η Britannica χαρακτηρίζει τη συμμετοχή/δράση του εκεί ως από τις πιο λαμπρές του στιγμές.

Εμφύλιες συγκρούσεις, φυλάκιση και επιστροφή στην πρώτη γραμμή

Η Επανάσταση δεν είχε μόνο μέτωπο απέναντι στους Οθωμανούς· είχε και βαθιές εσωτερικές συγκρούσεις. Ο Κολοκοτρώνης βρέθηκε στο στόχαστρο της κεντρικής εξουσίας και φυλακίστηκε στην Ύδρα, πριν αφεθεί ελεύθερος όταν η κατάσταση στην Πελοπόννησο έγινε ξανά κρίσιμη.

Από την Απελευθέρωση στη «Δίκη» και την αποκατάσταση

Μετά την ίδρυση του νέου κράτους, ο Κολοκοτρώνης συνδέθηκε πολιτικά με το λεγόμενο Ρωσικό κόμμα και στα χρόνια της Αντιβασιλείας οδηγήθηκε στη γνωστή Δίκη του 1834, όπου καταδικάστηκε (μετέπειτα όμως η ποινή του δεν εκτελέστηκε και ακολούθησε αποκατάσταση/αμνήστευση).

Τα Απομνημονεύματα και το τέλος

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του υπαγόρευσε τα Απομνημονεύματά του (τη “Διήγησιν συμβάντων…”), ένα κείμενο που παραμένει βασική πηγή για την κατανόηση της Επανάστασης και της εποχής.
Ο Κολοκοτρώνης πέθανε στην Αθήνα το 1843.

Πηγές

• Encyclopaedia Britannica — Theodoros Kolokotronis (βιογραφικό, ρόλος στην Επανάσταση, Δερβενάκια, φυλάκιση στην Ύδρα).
• Greek News Agenda — Theodoros Kolokotronis: The archetypal Greek hero (Γέρος του Μωριά, Τριπολιτσά, Δερβενάκια ως κομβικά σημεία).
• Γενικό Επιτελείο Στρατού (Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού) — PDF: Η Μάχη στο Βαλτέτσι (12–13 Μαΐου 1821).
• Battle of Dervenakia (ημερομηνίες/πλαίσιο σύγκρουσης).
• Siege of Tripolitsa (ημερομηνία άλωσης/πλαίσιο πολιορκίας).
• Trial of Kolokotronis (πλαίσιο δίκης/αντιβασιλείας – ως συνοδευτική αναφορά).