Κούλουμα και Σαρακοστή: το έθιμο του χαρταετού και της λαγάνας
Τα Κούλουμα είναι ο παραδοσιακός, λαϊκός τρόπος να γιορτάζουμε την Καθαρά Δευτέρα
Μια μεγάλη έξοδος στη φύση, ένα νηστίσιμο τραπέζι σε πάρκα, λόφους και παραλίες, και ο ουρανός γεμάτος χαρταετούς. Είναι η μέρα που «κλείνει» το αποκριάτικο κλίμα και ανοίγει συμβολικά η Σαρακοστή – όχι με βαρύτητα, αλλά με παρέα, αέρα και απλότητα.
Ένα έθιμο με… μυστήριο στο όνομα
Η λέξη «Κούλουμα» δεν έχει μία απόλυτα βέβαιη ερμηνεία. Υπάρχουν διάφορες εκδοχές για την προέλευσή της (κάποιες τη συνδέουν με λατινικές ρίζες, άλλες με παλιές αθηναϊκές αναφορές), αλλά το σημαντικό είναι πως η λέξη έμεινε να σημαίνει κάτι πολύ συγκεκριμένο: την υπαίθρια γιορτή της Καθαράς Δευτέρας. Και ίσως αυτό να ταιριάζει τέλεια – γιατί τα Κούλουμα είναι πιο πολύ “βίωμα” παρά ορισμός.
Τι κάνουμε στα Κούλουμα
Ο βασικός «κανόνας» είναι ένας: βγαίνουμε έξω. Από εκεί και πέρα, η μέρα χτίζεται πάνω σε τρεις κλασικές εικόνες:
- Χαρταετός: το σήμα κατατεθέν. Παιδιά, μεγάλοι, “ειδικοί” και αιώνιοι άτυχοι (ναι, όλοι είμαστε) δοκιμάζουν να τον σηκώσουν όσο πιο ψηλά γίνεται.
- Σαρακοστιανό τραπέζι: λαγάνα, ταραμοσαλάτα, ελιές, όσπρια, χαλβάς – και, ανάλογα με την περιοχή και τις συνήθειες, θαλασσινά/οστρακοειδή.
- Μουσική και παρέα: σε πολλά μέρη στήνονται μικρές γιορτές, με χορό ή παραδοσιακή μουσική, συχνά και με δημοτικές εκδηλώσεις.
Γιατί μας αρέσουν τόσο;
Γιατί τα Κούλουμα είναι μια “ανάσα” μέσα στη χρονιά. Έχουν κάτι παιδικό και απλό: μια κουβέρτα στο χώμα, μια μπουκιά λαγάνα, ένα χέρι που κρατάει τον σπάγκο, και αυτό το αίσθημα ότι η πόλη για λίγο αδειάζει για να γεμίσει ο ουρανός.
Κι αν ο χαρταετός δεν πετάξει; Δεν πειράζει. Τα Κούλουμα δεν είναι διαγωνισμός. Είναι η μέρα που, έστω και για λίγες ώρες, θυμόμαστε πως η παράδοση δεν είναι μόνο “έθιμο” – είναι τρόπος να είμαστε μαζί.
