«Artist Unknown – Η Ήβη ήταν εδώ»: η ξεχασμένη ιστορία μιας Ελληνίδας ζωγράφου σε παγκόσμια πρεμιέρα στον Πειραιά

Μια σχεδόν σβησμένη σελίδα της ελληνοτουρκικής καλλιτεχνικής ιστορίας επιστρέφει στο φως μέσα από το θέατρο. Την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026, στις 20:00, η Κεντρική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά φιλοξενεί για μία και μοναδική βραδιά την παγκόσμια πρεμιέρα της διεθνούς συμπαραγωγής «Artist Unknown* [Αγνώστου Καλλιτέχνη*] *Η Ήβη ήταν εδώ», μιας παράστασης αφιερωμένης στη ζωή και τη διαδρομή της Ελληνίδας ζωγράφου Ήβης Στάγκαλη.

Η παραγωγή παρουσιάζεται από το Goethe-Institut Athen και το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, στο πλαίσιο του διεθνούς πρότζεκτ AMAN AMAN. Το εγχείρημα συνδέει πόλεις όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, το Βερολίνο, το Μόναχο, η Φρανκφούρτη, η Κωνσταντινούπολη και η Σμύρνη, αναζητώντας κοινές ιστορίες μετανάστευσης, εξορίας, εργασίας, αλληλεγγύης και φιλίας.

Ποια ήταν η Ήβη Στάγκαλη

Η Ήβη Στάγκαλη γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1922 και σπούδασε στο εργαστήριο του σημαντικού Τούρκου ζωγράφου και ποιητή Bedri Rahmi Eyüboğlu στην Ακαδημία Καλών Τεχνών. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της πρωτοποριακής Ομάδας των Δέκα, της «Onlar grubu», που δραστηριοποιήθηκε από το 1947 έως το 1955, ενώ εργάστηκε και ως εικονογράφος βιβλίων, ανάμεσά τους οι πρώτες τουρκικές εκδόσεις της Ιλιάδας του Ομήρου.

Η πορεία της άλλαξε δραματικά μετά την απέλαση των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης το 1964. Η Στάγκαλη εγκατέλειψε την πόλη και σταδιακά το όνομά της χάθηκε από την καλλιτεχνική μνήμη της εποχής. Ακόμη και έργο της παρουσιάστηκε αργότερα με την ένδειξη «Artist Unknown», παρότι έφερε το όνομά της στην πίσω πλευρά. Αυτή ακριβώς η διαδικασία της λήθης βρίσκεται στον πυρήνα της παράστασης.

Τρεις ηθοποιοί, πολλές εκδοχές μιας ζωής

Το κείμενο υπογράφει η Çiğdem Erdöl, ενώ τη σύλληψη και τη σκηνοθεσία έχουν οι Elif Sözer και Zeynep Özden. Στη σκηνή εμφανίζονται οι Tilbe Saran, Fulya Peker και Çağdaş Ekin Şişman, ενσαρκώνοντας διαφορετικές στιγμές και όψεις της ζωής της Στάγκαλη. Η παράσταση δεν ακολουθεί τη συμβατική φόρμα μιας θεατρικής βιογραφίας. Αντίθετα, κινείται μέσα από μνήμες, απώλειες, χαμένα έργα και ανολοκλήρωτες δημιουργίες, αναζητώντας τι μένει όταν μια προσωπική ιστορία απομακρύνεται από τη συλλογική μνήμη.

Η διαδρομή ξεκινά από την Κωνσταντινούπολη και φτάνει στην Αθήνα, περνώντας συμβολικά από τη Γέφυρα του Γαλατά και το Σιρκετζί. Το ερώτημα που αναδύεται είναι μεγαλύτερο από την ιστορία ενός προσώπου: ποιος αποφασίζει ποιοι καλλιτέχνες θα μείνουν στην ιστορία και ποιοι θα ξεχαστούν;

Μια παράσταση που λειτουργεί και ως πράξη μνήμης

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του «Artist Unknown» βρίσκεται ακριβώς εκεί. Η σκηνή γίνεται τόπος επαναφοράς μιας δημιουργού που υπήρξε παρούσα στην καλλιτεχνική ζωή της Κωνσταντινούπολης αλλά βρέθηκε για δεκαετίες στο περιθώριο της επίσημης αφήγησης. Η παγκόσμια πρεμιέρα στον Πειραιά αποκτά έτσι χαρακτήρα όχι μόνο θεατρικό, αλλά και ιστορικό.

Σύμφωνα με το επίσημο πρόγραμμα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, η παράσταση παρουσιάζεται την Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου στις 20:00 στην Κεντρική Σκηνή και η προπώληση έχει ανοίξει. Η παραγωγή είναι στα τουρκικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.

Για όσους αγαπούν τις πολιτιστικές ιστορίες που ενώνουν τέχνη, ιστορία και μνήμη, αξίζει επίσης η πρόσφατη παρουσίαση του Svoice για τη «Συναστρία» στην Εθνική Βιβλιοθήκη, μια ακόμη διοργάνωση που δημιουργεί γέφυρες ανάμεσα σε διαφορετικές μορφές τέχνης και εποχές.

Πληροφορίες:
Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου 2026, 20:00
Δημοτικό Θέατρο Πειραιά – Κεντρική Σκηνή
Ηρώων Πολυτεχνείου 32 & Βασ. Γεωργίου, Πειραιάς
Παράσταση στα τουρκικά με ελληνικούς υπέρτιτλους.