150 χρόνια σήμερα και η ιστορία πίσω του είναι από τις καλύτερες της κλασικής μουσικής.

Στις 4 Νοεμβρίου 1876, στο Καρλσρούη του Μεγάλου Δουκάτου της Βάδης, παίχτηκε για πρώτη φορά η Συμφωνία αρ. 1 σε ντο ελάσσονα του Γιοχάνες Μπραμς. Διηύθυνε ο φίλος του Ότο Ντέσοφ, με τον συνθέτη παρόντα τόσο στις πρόβες όσο και στη συναυλία. Σήμερα κλείνουν εκατόν πενήντα χρόνια.

Ο Μπραμς ήταν σαράντα τριών ετών. Και είχε αργήσει τρομακτικά: ο ίδιος δήλωνε ότι το έργο, από τα πρώτα σκίτσα ως τις τελευταίες πινελιές, του πήρε είκοσι ένα χρόνια, από το 1855 ως το 1876.

Ο λόγος της καθυστέρησης είχε όνομα: Μπετόβεν. Το κοινό και οι φίλοι του περίμεναν από τον Μπραμς να συνεχίσει την κληρονομιά του να γράψει συμφωνία ανάλογου βάρους. Το βάρος αυτό τον παρέλυε. Όπως έλεγε, δεν μπορεί κανείς να φανταστεί πώς είναι να ακούς συνεχώς πίσω σου τα βήματα ενός γίγαντα.

Ολοκλήρωσε τελικά το έργο τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1876, στο Λίχτενταλ κοντά στο Μπάντεν-Μπάντεν. Και πήρε μια απόφαση που δείχνει πόσο φοβόταν: δεν το πρωτοπαρουσίασε στη Βιέννη. Διάλεξε το Καρλσρούη, μικρότερη πόλη μακριά από τους αυστηρότατους κριτικούς και το μπετοβενολάτρη κοινό της αυστριακής πρωτεύουσας, ώστε να δοκιμάσει το έργο σε πιο ήρεμο έδαφος.

Η ειρωνεία είναι ότι οι συγκρίσεις ήρθαν έτσι κι αλλιώς. Ο μαέστρος Χανς φον Μπύλοφ, έναν χρόνο αργότερα, βάφτισε τη συμφωνία «Δέκατη του Μπετόβεν» ο ίδιος άνθρωπος που έφτιαξε και τη φράση για τα «τρία Β», Μπαχ, Μπετόβεν, Μπραμς.

Και δεν ήταν αβάσιμο. Το κύριο θέμα του τελευταίου μέρους θυμίζει έντονα την «Ωδή στη Χαρά» από την Ενάτη, ενώ ο Μπραμς χρησιμοποιεί και τον ρυθμό του περίφημου μοτίβου της «μοίρας» από την Πέμπτη. Όταν του το επισήμαναν, εκνευρίστηκε: θεώρησε ότι τον κατηγορούσαν για λογοκλοπή, ενώ ο ίδιος το έβλεπε ως συνειδητό φόρο τιμής. Η απάντησή του έμεινε: αυτό το βλέπει και ο πιο κουτός.

Το έργο κράτησε περίπου σαράντα πέντε λεπτά και έχει μια ιδιαιτερότητα στην ενορχήστρωση: τα τρομπόνια μπαίνουν μόνο στο τέταρτο μέρος, κρατημένα για το φινάλε.

Οι αντιδράσεις μετά την πρεμιέρα ήταν ανάμεικτες καθώς η συμφωνία ταξίδευε στις ευρωπαϊκές πόλεις. Τη σημασία της όμως αναγνώρισε ο Εντουάρντ Χάνσλικ, ο ισχυρότερος κριτικός της Βιέννης ο ίδιος που την ίδια εποχή κατακεραύνωνε τον Μπρούκνερ.

Εκατόν πενήντα χρόνια μετά, η Πρώτη του Μπραμς είναι από τα έργα που ανοίγουν σεζόν ορχηστρών σε ολόκληρο τον κόσμο. Το κτίριο όπου πρωτοπαίχτηκε κάηκε το 1918· στη θέση του μια πλάκα θυμίζει τι έγινε εκεί εκείνο το βράδυ.

Τι άλλο έγινε στις 4 Νοεμβρίου