Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο όταν ακούς μουσική που αγαπάς

Ξεκινά το αγαπημένο σου τραγούδι και, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, κάτι αλλάζει. Ανατριχιάζεις, σου έρχεται μια ανάμνηση, χαμογελάς χωρίς λόγο. Δεν είναι μόνο συναίσθημα, είναι και βιολογία.

Ο εγκέφαλος ανταμείβει τη μουσική

Ερευνητές του Πανεπιστημίου McGill στον Καναδά μέτρησαν για πρώτη φορά την αντίδραση του εγκεφάλου στη μουσική με τεχνικές απεικόνισης (PET και fMRI). Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Nature Neuroscience το 2011. Όταν οι συμμετέχοντες άκουγαν μουσική που τους προκαλούσε έντονη απόλαυση, ο εγκέφαλός τους απελευθέρωνε ντοπαμίνη, τον ίδιο νευροδιαβιβαστή που συνδέεται με την ανταμοιβή από το φαγητό.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι η ντοπαμίνη ανεβαίνει και πριν φτάσει η κορύφωση του κομματιού. Μία περιοχή του εγκεφάλου (ο κερκοφόρος πυρήνας) ενεργοποιείται όσο περιμένεις τη στιγμή που θα έρθει, και μια άλλη (ο επικλινής πυρήνας) τη στιγμή που τη ζεις. Δηλαδή ο εγκέφαλος απολαμβάνει και την προσμονή.

Γιατί ανατριχιάζουμε

Το φαινόμενο λέγεται «frisson» (γαλλικά για «ρίγος»). Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το βιώνει περίπου το ήμισυ έως τα δύο τρίτα των ανθρώπων. Μελέτη του Harvard και του Wesleyan σε 20 εθελοντές έδειξε ότι όσοι ανατριχιάζουν έχουν περισσότερες νευρικές ίνες ανάμεσα στον ακουστικό φλοιό και στις περιοχές που επεξεργάζονται συναισθήματα.

Μια άλλη έρευνα υποδεικνύει ότι ανατριχιάζουν συχνότερα όσοι ασχολούνται νοητικά με τη μουσική, π.χ. προσπαθούν να προβλέψουν τη μελωδία. Η στιγμή που το κομμάτι ξεφεύγει ευχάριστα από αυτό που περίμεναν είναι αυτή που τους προκαλεί το ρίγος.

Γιατί ένα τραγούδι σε γυρίζει πίσω στον χρόνο

Έρευνα του USC (Human Brain Mapping) με 57 συμμετέχοντες έδειξε ότι η νοσταλγική μουσική ενεργοποιεί ταυτόχρονα τα δίκτυα της μνήμης, της ανταμοιβής και της αυτοαναφορικής σκέψης. Ιδιαίτερα ενεργό είναι το «δίκτυο προεπιλεγμένης λειτουργίας», που δουλεύει όταν ονειροπολούμε. Οι ηλικιωμένοι συμμετέχοντες είχαν μάλιστα ισχυρότερη απόκριση από τους νεότερους.

Παλαιότερη μελέτη με fMRI σε 21 νέους έδειξε κάτι παρόμοιο: το αγαπημένο τραγούδι ενεργοποιεί επιπλέον τον ιππόκαμπο, την περιοχή της μνήμης, και όχι μόνο τα δίκτυα της εσωτερικής σκέψης.

Τι σημαίνει όλο αυτό

Οι ερευνητές βλέπουν δυνατότητες για τη μουσικοθεραπεία, ιδίως για ανθρώπους με άνοια ή Αλτσχάιμερ. Να σημειωθεί πάντως ότι οι μελέτες για τις ανατριχίλες ήταν μικρές, με λίγους συμμετέχοντες, και ότι δεν αντιδρούν όλοι το ίδιο στη μουσική.

Πηγές: