Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης: το «Σαν Ρέμο» του ελληνικού τραγουδιού

Για δεκαετίες, κάθε φθινόπωρο, ένα τραγούδι που ακουγόταν πρώτη φορά στη Θεσσαλονίκη μπορούσε να γίνει επιτυχία πανελλαδικά. Το Φεστιβάλ Τραγουδιού Θεσσαλονίκης, γνωστό επίσημα ως Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού, ήταν ένας από τους σημαντικότερους θεσμούς του ελληνικού τραγουδιού.

Από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη

Το φεστιβάλ ξεκίνησε το 1959 από το τότε Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας (ΕΙΡ), με πρότυπο το ιταλικό Φεστιβάλ του Σαν Ρέμο. Στόχος ήταν να ανακαλυφθούν νέα ταλέντα και να προωθηθεί το ελληνικό τραγούδι. Οι τρεις πρώτες διοργανώσεις έγιναν στην Αθήνα, με συμμετοχή σημαντικών μουσικών όπως ο Χατζιδάκις και ο Θεοδωράκης. Από το 1962 το φεστιβάλ βρήκε μόνιμη στέγη στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με τη Διεθνή Έκθεση, και συνδέθηκε με την πόλη. Το παρουσίαζε ο Άλκης Στέας από το 1962 ως το 1980. Στην πρώτη διοργάνωση της Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, το πρώτο τραγούδι που κέρδισε ήταν οι «Αλυσίδες», με ερμηνεύτρια την Καίτη Μπελίντα.

Οι αλλαγές του 1965

Το 1965 η Ένωση Ελλήνων Μουσουργών σταμάτησε να στηρίζει το φεστιβάλ και αντικαταστάθηκε από την ΕΙΡΤ, ενώ για πρώτη φορά εισήχθη επιτροπή κριτών. Μέχρι τότε τα τραγούδια επιλέγονταν με ψηφοφορία του κοινού. Την εποχή εκείνη κυριαρχούσε το Νέο Κύμα.

Τα χρόνια της χούντας

Στη διάρκεια της δικτατορίας, το φεστιβάλ έγινε και ένας χώρος όπου περνούσαν συγκαλυμμένα πολιτικά μηνύματα. Η Βικιπαίδεια αναφέρει ότι το φεστιβάλ του 1972 σημαδεύτηκε από τραγούδια με υπαινιγμούς κατά του καθεστώτος των Συνταγματαρχών, ενώ και το 1974 ακούστηκαν τραγούδια με κρυμμένα μηνύματα, αυτή τη φορά για τα γεγονότα μετά την πτώση της χούντας. Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια από το ψηφιακό αρχείο της ΔΕΘ: κάθε χρόνο κυκλοφορούσε αναμνηστικό μετάλλιο για τους συμμετέχοντες. Το μετάλλιο του 12ου φεστιβάλ (1970) απεικονίζει μια γυμνή άρπιστρια, με αναφορά στην αρχαία ελληνική τέχνη, κάτι που αξιοποιήθηκε από το καθεστώς της εποχής για να καλλιεργηθεί αίσθημα πολιτιστικής συνέχειας.

Το φεστιβάλ διακόπηκε το 1997 και ξαναζωντάνεψε από το 2005 ως το 2008. Στη διάρκεια της πορείας του πέρασαν από τη σκηνή του πολλά από τα μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού, ανάμεσά τους ο Σάκης Ρουβάς το 1991.

Πηγές:

• Wikipedia, «Thessaloniki Song Festival»
• Imagining Greece, «Commemorative medal of the 12th Festival of Greek Song»