Η Κάλλας της Αθήνας: τα χρόνια πριν γίνει «Κάλλας»

Η κορυφαία υψίφωνος του 20ού αιώνα, η «βασίλισσα» της Σκάλας του Μιλάνου, ξεκίνησε την καριέρα της στην Αθήνα του πολέμου. Την έλεγαν ακόμη Μαρία Καλογεροπούλου και ήταν μόλις 17 ετών όταν μπήκε στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Από τη Νέα Υόρκη στο Ωδείο

Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη τον Δεκέμβριο του 1923 (οι πηγές δίνουν 2 ή 4 του μήνα) και το 1937 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα με τη μητέρα και την αδελφή της, μετά το διαζύγιο των γονιών της. Σπούδασε στο Εθνικό Ωδείο και από το 1939 στο Ωδείο Αθηνών, στην τάξη της Ισπανίδας σοπράνο Ελβίρας ντε Ιντάλγκο. Το 1940, με τη βοήθεια της δασκάλας της, προσλήφθηκε στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Τα ελληνικά χρόνια, 1941-1945

Το επαγγελματικό της ντεμπούτο έγινε στις 21 Ιανουαρίου 1941, ως Μπεατρίτσε στον «Βοκκάκιο» του Σουπέ, με τον νεαρό τότε Δημήτρη Χορν στη διανομή. Ο Χορν θυμόταν χρόνια αργότερα ότι άκουσε μια φωνή που «έσπαζε τα τζάμια» και ρώτησε ποια ήταν. Η πρώτη μεγάλη επιτυχία ήρθε στις 27 Αυγούστου 1942, με την «Τόσκα» του Πουτσίνι. Η Βραδυνή έγραψε την επόμενη μέρα για «ένα αληθινό θαύμα», και οι εφημερίδες θαύμασαν τη φωνή και την άνεση μιας τόσο νεαρής ερμηνεύτριας σε έναν τόσο βαρύ ρόλο.

Το 1944 ήταν η πιο γεμάτη χρονιά. Τον Απρίλιο τραγούδησε τη Μάρθα στον «Κάμπο» του Ντ’ Αλμπέρ, παράσταση που κάποιοι θεωρούν την κορυφαία της ελληνικής σταδιοδρομίας της. Το καλοκαίρι ερμήνευσε στο Ηρώδειο τη Σμαράγδα στον «Πρωτομάστορα» του Μανώλη Καλομοίρη, το μόνο ελληνικό έργο που τραγούδησε ποτέ. Τον Αύγουστο ήταν η Λεονόρα στην πανελλήνια πρεμιέρα του «Φιντέλιο» του Μπετόβεν, σε μια παράσταση όπου το θέμα του έργου προκάλεσε συγκαλυμμένες αντιναζιστικές εκδηλώσεις του κοινού.

Η αναχώρηση και η επιστροφή

Τον Σεπτέμβριο του 1945 έφυγε για τη Νέα Υόρκη. Η κριτική και οι ζήλιες, καθώς και οι αλλαγές στην ΕΛΣ, την έκαναν να αναζητήσει μια νέα αρχή στο εξωτερικό. Ο Γιάννης Τσαρούχης την είχε χαρακτηρίσει «συμβολικό θύμα» της ελληνικής μετριοκρατίας. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, ήταν πια παγκόσμιος μύθος.

Στις 5 Αυγούστου 1957 η Κάλλας επέστρεψε στην Αθήνα και εμφανίστηκε στο Ηρώδειο, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Εκατό χρόνια από τη γέννησή της, το 2023, η Εθνική Λυρική Σκηνή τίμησε το ξεκίνημά της με ειδικές δράσεις, στο πλαίσιο του επετειακού έτους UNESCO Μαρία Κάλλας.

Πηγές:

• Το Βήμα, «Η Κάλλας στη Λυρική»
• Athens Voice, «Εθνική Λυρική Σκηνή: 6+1 δράσεις για τα 100 χρόνια της Μαρίας Κάλλας»
• Πρώτο Θέμα, «Μαρία Κάλλας: 90 χρόνια από τη γέννησή της»
• Ορθοδοξία News Agency, «Η Μαρία Κάλλας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο»