Ηρώδειο: Η ιστορία του μνημείου από τον Ηρώδη Αττικό ως σήμερα

Το Ηρώδειο: από τον Ηρώδη Αττικό στο Φεστιβάλ Αθηνών

Βρίσκεται στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης και για σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια πέρασε από όλες τις μορφές που μπορεί να πάρει ένα μνημείο: θέατρο, λατομείο, φρούριο, χωράφι, και ξανά θέατρο. Η ιστορία του Ηρωδείου είναι και η ιστορία της πόλης γύρω του.

Ένα δώρο στην πόλη

Χτίστηκε τον 2ο αιώνα μ.Χ., με το 161 μ.Χ. ως τη συνηθέστερη χρονολογία ολοκλήρωσης, από τον πάμπλουτο φιλόσοφο Ηρώδη Αττικό, στη μνήμη της γυναίκας του, της Ρήγιλλας. Ήταν ένα τυπικό ρωμαϊκό ωδείο, κυρίως για μουσικές εκδηλώσεις. Το μαρμάρινο κοίλο είχε διάμετρο περίπου 80 μέτρα και χωρούσε περίπου 4.800 θεατές. Το τριώροφο σκηνικό οικοδόμημα, ύψους 28 μέτρων, είχε πολύχρωμα μάρμαρα και κόγχες με αγάλματα, ενώ η στέγαση ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, από ξύλο και κεραμίδια.

Αιώνες σιωπής

Λιγότερο από έναν αιώνα μετά το χτίσιμό του, το Ηρώδειο καταστράφηκε από φωτιά στην επιδρομή των Ερούλων, τον 3ο αιώνα. Από τότε χρησιμοποιήθηκε ως πηγή πέτρας, κατοικία και οχυρό. Το 1667 ενσωματώθηκε στο τείχος των νότιων κλιτύων της Ακρόπολης, και το 1857, λίγο πριν από τις πρώτες ανασκαφές, το κοίλο ήταν θαμμένο κάτω από στρώμα χώματος 12 μέτρων και καλλιεργούνταν.

Η νέα ζωή

Ήδη από το 1867, το ανασκαμμένο πλέον Ηρώδειο φιλοξένησε την πρώτη παράσταση αρχαίου δράματος. Στην Κατοχή, η νεαρή Μαρία Καλογεροπούλου, η μετέπειτα Κάλλας, τραγούδησε εκεί στον «Πρωτομάστορα» το 1944. Μετά τον πόλεμο αποφασίστηκε η πλήρης ανοικοδόμηση του χώρου, με επικεφαλής τον Αναστάσιο Ορλάνδο, ενώ ο Δημήτρης Πικιώνης σχεδίασε την είσοδο και το περιβάλλον.

Στις 24 Αυγούστου 1955, με συναυλία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών υπό τον Θεόδωρο Βαβαγιάννη, ξεκίνησε εδώ το Φεστιβάλ Αθηνών. Η αναμάρμαρωση των ανώτερων βαθμίδων δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί. Από τότε το Ηρώδειο έγινε το επίκεντρο του καλοκαιριού της Αθήνας και φιλοξένησε σχεδόν όλους τους μεγάλους Έλληνες και ξένους καλλιτέχνες: από τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι και τη Μαρινέλλα ως τον Παβαρότι και τους Τρεις Τενόρους.

Το φθινόπωρο του 2025 το Ηρώδειο έκλεισε για εκτεταμένες εργασίες συντήρησης και ανάδειξης, με στόχο, όπως είχε πει η Εφορεία Αρχαιοτήτων, τη διατήρηση και τη βελτίωση της αναγνωσιμότητας του μνημείου. Οι εργασίες περιλαμβάνουν την αποκάλυψη του σκηνικού οικοδομήματος και των ψηφιδωτών δαπέδων του, που μέχρι σήμερα παραμένουν αθέατα.

Πηγές:

• Athens Epidaurus Festival, «Odeon of Herodes Atticus»
• Πρώτο Θέμα, «Ηρώδειο: “Λουκέτο” στο μνημείο για τρία χρόνια»
• Το Βήμα, «60 χρόνια Φεστιβάλ Αθηνών»
• Greek City Times, «Herodion to Close for Three Years»