Κάρολος Κουν: πώς γεννήθηκε το Θέατρο Τέχνης μέσα στην Κατοχή

Στην καρδιά της Κατοχής, το 1942, ο Κάρολος Κουν ίδρυσε το Θέατρο Τέχνης και έβαλε τα θεμέλια μιας από τις σημαντικότερες θεατρικές διαδρομές στην Ελλάδα. Η πρώτη παράσταση δόθηκε στις 7 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς, στο Θέατρο «Αλίκης», με την «Αγριόπαπια» του Ερρίκου Ίψεν. Ήταν η αρχή μιας ιστορίας που θα άλλαζε τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες ηθοποιοί και θεατές προσέγγιζαν το σύγχρονο και το αρχαίο δράμα.

Μια σχολή που έβαζε την ομάδα πάνω από τη βιτρίνα

Ο Κουν δεν ήθελε απλώς να ανεβάζει παραστάσεις. Επιδίωκε τη δημιουργία ενός θεάτρου συνόλου, όπου η εκπαίδευση, η κοινή δουλειά και η αναζήτηση μιας ιδιαίτερης σκηνικής γλώσσας θα είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο. Το 1954, έπειτα από δύσκολες περιόδους, το Θέατρο Τέχνης άρχισε ξανά να λειτουργεί στο Υπόγειο του Ορφέα, με τη «Μικρή μας Πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ.

Από τη σκηνή του πέρασαν έργα του Τσέχωφ, του Πιραντέλλο, του Μπέκετ, του Ιονέσκο, του Μπρεχτ και πολλών ακόμη δημιουργών. Παράλληλα, το Θέατρο Τέχνης συνέβαλε στην ανάδειξη νεότερων Ελλήνων συγγραφέων. Η «Αυλή των Θαυμάτων» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, το 1957, αποτέλεσε σημαντικό σταθμό αυτής της πορείας.

Οι «Όρνιθες» που ξεπέρασαν τα σύνορα

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές ιστορίες του θιάσου συνδέεται με τους «Όρνιθες» του Αριστοφάνη. Η παράσταση του 1959 προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και οι επόμενες εμφανίσεις της ακυρώθηκαν. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1962, η ίδια καλλιτεχνική αναζήτηση βρήκε διεθνή αναγνώριση στο Παρίσι, όπου η παραγωγή απέσπασε το Βραβείο των Εθνών.

Η πορεία συνεχίστηκε με περιοδείες στο εξωτερικό και με την ιστορική παρουσία των «Ορνίθων» στην Επίδαυρο το 1975. Το αρχαίο δράμα δεν αντιμετωπιζόταν σαν μουσειακό κειμήλιο, αλλά σαν ζωντανό θέατρο, ικανό να συνομιλεί με τον θεατή της κάθε εποχής.

Μια κληρονομιά που συνεχίζεται

Ο Κάρολος Κουν πέθανε στις 14 Φεβρουαρίου 1987. Το τελευταίο έργο που σκηνοθέτησε ήταν ο «Ήχος του όπλου» της Λούλας Αναγνωστάκη. Όμως το σημαντικότερο αποτύπωμά του δεν χωρά σε μία ημερομηνία: βρίσκεται στη σκηνική τόλμη, στη συλλογική εργασία και στην πίστη ότι το θέατρο πρέπει να ανανεώνεται διαρκώς.

Για την ιστορία του οργανισμού δείτε το επίσημο αρχείο του Θεάτρου Τέχνης και το αφιέρωμα του Αρχείου της ΕΡΤ. Στο SVOICE διαβάστε επίσης για την Καίτη Λαμπροπούλου και τη διαδρομή της από το Θέατρο Τέχνης στο ελληνικό σινεμά.