«Μιλήστε Ελεύθερα»: μια παράσταση για τη μνήμη, την απώλεια και όσα δεν προλάβαμε να πούμε

Η παράσταση Μιλήστε Ελεύθερα παρουσιάζεται απόψε, Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου, στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, φέρνοντας στη σκηνή ένα έργο που ακουμπά ένα από τα πιο δύσκολα και ταυτόχρονα οικουμενικά θέματα: τη στιγμή που ο άνθρωπος καλείται να αντιμετωπίσει όσα έμειναν ανείπωτα, τις σχέσεις που δεν έκλεισαν πραγματικά και τη μνήμη που επιμένει να επιστρέφει.

Η παραγωγή εντάσσεται στο πρόγραμμα του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά και, σύμφωνα με την παρουσίαση του Αθηνοράματος, χρησιμοποιεί μια σύγχρονη θεατρική γλώσσα για να εξερευνήσει την επικοινωνία, την απώλεια και την ανάγκη του ανθρώπου να ακουστεί.

Μιλήστε Ελεύθερα: όταν η σιωπή γίνεται θεατρικό υλικό

Ο τίτλος μοιάζει σχεδόν με καθημερινή προτροπή. «Μιλήστε ελεύθερα» λέμε όταν θέλουμε να δώσουμε στον άλλο χώρο, να του επιτρέψουμε να πει κάτι χωρίς φόβο ή περιορισμό. Στο θέατρο όμως αυτή η απλή φράση αποκτά άλλο βάρος. Τι σημαίνει πραγματικά να μιλάς ελεύθερα; Πόσα από όσα σκεφτόμαστε φτάνουν τελικά μέχρι τη φωνή;

Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι γεμάτες μικρές και μεγάλες αποσιωπήσεις. Λέξεις που αναβλήθηκαν, συγγνώμες που δεν ειπώθηκαν, θυμός που κρύφτηκε για να μη χαλάσει μια ισορροπία, αγάπη που θεωρήθηκε αυτονόητη. Το θέατρο έχει το ιδιαίτερο προνόμιο να μπορεί να μετατρέψει αυτή τη σιωπή σε δράση. Ένα βλέμμα, μια παύση ή μια κίνηση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος από μια ολόκληρη σελίδα διαλόγου.

Η μνήμη δεν ακολουθεί ευθεία γραμμή

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία σε έργα που ασχολούνται με την απώλεια είναι ότι η μνήμη δεν λειτουργεί ποτέ σαν οργανωμένο αρχείο. Δεν θυμόμαστε τα γεγονότα με χρονολογική σειρά. Ένα αντικείμενο, μια μυρωδιά, μια φράση ή ένα τραγούδι μπορεί να ανοίξει ξαφνικά μια πόρτα που θεωρούσαμε κλειστή.

Αυτό το σπασμένο, μη γραμμικό τοπίο ταιριάζει ιδιαίτερα στη θεατρική σκηνή. Το παρόν μπορεί να συναντήσει το παρελθόν χωρίς να χρειάζεται εξήγηση, ενώ ένας χαρακτήρας μπορεί να συνομιλεί με μια ανάμνηση σαν να βρίσκεται ακόμη μπροστά του. Το αποτέλεσμα, όταν λειτουργεί, δεν είναι απλώς μια ιστορία πένθους αλλά μια ιστορία για τον τρόπο με τον οποίο συνεχίζουμε να κουβαλάμε τους ανθρώπους και τις επιλογές μας.

Ένας Σεπτέμβριος γεμάτος πολιτισμό

Η έναρξη του φθινοπώρου βρίσκει την Αθήνα και τον Πειραιά με ιδιαίτερα πυκνό πολιτιστικό πρόγραμμα. Συναυλίες, θεατρικές παραστάσεις, φεστιβάλ και εκθέσεις συνεχίζουν ουσιαστικά το καλοκαιρινό ημερολόγιο, αλλά με μια διαφορετική διάθεση. Ο Σεπτέμβριος είναι μήνας επιστροφής και επανεκκίνησης – ίσως γι’ αυτό έργα που μιλούν για μνήμη και απολογισμό αποκτούν αυτή την περίοδο ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική ένταση.

Στο Svoice παρακολουθούμε αυτή τη μετάβαση μέσα από τις μουσικές και πολιτιστικές βραδιές του μήνα, όπως το πρόσφατο αφιέρωμα στον Σεπτέμβριο της ελληνικής σκηνής. Το «Μιλήστε Ελεύθερα» προσθέτει μια πιο εσωτερική νότα σε αυτό το ημερολόγιο.

Σε μια εποχή όπου μιλάμε ασταμάτητα –μηνύματα, posts, ειδοποιήσεις, σχόλια– το παράδοξο είναι ότι συχνά τα σημαντικότερα παραμένουν ανείπωτα. Ίσως γι’ αυτό μια παράσταση με αυτόν τον τίτλο ακούγεται τόσο επίκαιρη. Δεν μας ζητά απλώς να μιλήσουμε περισσότερο. Μας καλεί να αναρωτηθούμε τι αξίζει πραγματικά να ειπωθεί πριν γίνει ανάμνηση.