23 Σεπτεμβρίου 1926: 100 χρόνια Τζον Κολτρέιν

23 Σεπτεμβρίου 1926: Εκατό χρόνια από τη γέννηση του Τζον Κολτρέιν

Σαν σήμερα, πριν από έναν ακριβώς αιώνα, γεννήθηκε στο Χάμλετ της Βόρειας Καρολίνας ο Τζον Γουίλιαμ Κολτρέιν. Μεγάλωσε σε σπίτι όπου και οι δύο γονείς έπαιζαν όργανα, και σε μια κοινότητα όπου η μουσική της εκκλησίας ήταν καθημερινή εμπειρία. Αυτό το δεύτερο, όπως αποδείχθηκε, τον σημάδεψε βαθύτερα από οτιδήποτε διδάχθηκε αργότερα.

Ξεκίνησε με κλαρίνο και άλτο κόρνο σε τοπική μπάντα και πέρασε στο σαξόφωνο ως έφηβος. Το 1943 έφυγε για τη Φιλαδέλφεια, υπηρέτησε στο Ναυτικό στα τελευταία χρόνια του πολέμου και το 1949 βρέθηκε στη μεγάλη ορχήστρα του Ντίζι Γκιλέσπι. Στα μέσα της δεκαετίας του ’50 μπήκε στο κουιντέτο του Μάιλς Ντέιβις και εκεί κόντεψε να τα χάσει όλα. Η εξάρτησή του από την ηρωίνη τον οδήγησε εκτός συγκροτήματος.

Το 1957 είναι η χρονιά της τομής. Καθάρισε, και η αποτοξίνωση συνοδεύτηκε από μια πνευματική εμπειρία που ο ίδιος περιέγραφε ως αφύπνιση. Από εκείνο το σημείο και μετά το παίξιμό του άλλαξε ριζικά: πυκνές, καταρρακτώδεις συστοιχίες νότων που οι κριτικοί βάφτισαν «φύλλα ήχου».

Το παράδοξο της καριέρας του είναι ότι ξεκίνησε ως αρχηγός δικού του σχήματος μόλις το 1960, στα τριάντα τρία του. Όλα όσα τον έκαναν θρύλο χώρεσαν σε επτά χρόνια. Το κουαρτέτο με τον Μακόι Τάινερ, τον Τζίμι Γκάρισον και τον Έλβιν Τζόουνς έγινε ένα από τα σημαντικότερα σχήματα στην ιστορία της τζαζ. Το «My Favorite Things», ένα τραγουδάκι από μιούζικαλ, μεταμορφώθηκε σε δεκατετράλεπτο ταξίδι στο σοπράνο σαξόφωνο. Το «Giant Steps» ξαναέγραψε τους κανόνες της αρμονίας.

Και το 1964 ήρθε το «A Love Supreme»: τετραμερής σουίτα, ηχογραφημένη ως πράξη ευγνωμοσύνης, που παραμένει ένα από τα ελάχιστα έργα της τζαζ τα οποία λειτουργούν ταυτόχρονα ως μουσική και ως προσευχή.

Τα τελευταία του χρόνια τον έστρεψαν σε ακόμη πιο ακραίες περιοχές, με δίσκους όπως το «Ascension» και το «Meditations» να διχάζουν ακόμη και τους πιστούς του. Δεν πρόλαβε να δει πού οδηγούσε ο δρόμος: πέθανε στις 17 Ιουλίου 1967 από καρκίνο του ήπατος, σε ηλικία σαράντα ετών.

Η υστεροφημία του πήρε διαστάσεις που κανείς δεν περίμενε. Το 2007 τιμήθηκε με ειδικό βραβείο Πούλιτζερ. Και στο Σαν Φρανσίσκο λειτουργεί εδώ και δεκαετίες η Αφρικανική Ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Τζον Κολτρέιν, η μόνη εκκλησία στον κόσμο που ενσωματώνει τη μουσική και τους στίχους ενός μουσικού στη λειτουργία της ως προσευχές.

Εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του και σχεδόν εξήντα από τον θάνατό του, το «A Love Supreme» εξακολουθεί να ακούγεται σαν κάτι που μόλις ανακαλύφθηκε.

Τι άλλο έγινε στις 23 Σεπτεμβρίου