Η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Υγεία: από τις δοκιμές στην πραγματική εφαρμογή

Το 2025 έβαλε την τεχνητή νοημοσύνη στο πεδίο της ευθύνης – το 2026 θα δείξει αν μπορεί να εφαρμοστεί δίκαια και με ασφάλεια.

Το 2025 δεν έμεινε στην ιστορία της υγείας για μία «μεγάλη» ανακάλυψη. Ήταν, όμως, η χρονιά που πολλές εξελίξεις ωρίμασαν ταυτόχρονα και άρχισαν να περνούν πιο συστηματικά από το εργαστήριο στην καθημερινή λειτουργία των συστημάτων υγείας.

Τι άλλαξε στην πράξη:

• Η τεχνητή νοημοσύνη άρχισε να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα ασφάλειας και ευθύνης, όχι μόνο καινοτομίας.
• Η πρόληψη ενισχύθηκε με εξετάσεις αίματος που στοχεύουν σε πιο έγκαιρη ανίχνευση σοβαρών νοσημάτων.
• Η ογκολογία προχώρησε πιο αποφασιστικά προς την εξατομικευμένη θεραπεία, με βάση το βιολογικό/γενετικό προφίλ του όγκου.
• Η υγεία «μετακόμισε» περισσότερο στο σπίτι: φορετές συσκευές και εφαρμογές έκαναν τον πολίτη πιο ενεργό στη παρακολούθηση.

Γιατί αυτό αφορά όλους

Οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν ήδη τον τρόπο που γίνεται η διάγνωση, το πόσο νωρίς μπορεί να εντοπιστεί ένα πρόβλημα, αλλά και το πώς μπαίνουν νέα εργαλεία στο σύστημα υγείας. Παράλληλα, φέρνουν στο προσκήνιο το βασικό ερώτημα:
πώς επιταχύνεις την καινοτομία χωρίς να ρίχνεις την ασφάλεια, την ισότιμη πρόσβαση και την εμπιστοσύνη των ασθενών;

AI στην πράξη: από “βοήθεια” σε “συν-ευθύνη”

Η AI είχε ήδη μπει από το 2023–2024 σε πεδία όπως η ιατρική απεικόνιση και η ανάλυση μεγάλων δεδομένων. Το 2025 όμως ήταν σημείο καμπής, γιατί η χρήση της άρχισε να συνδέεται με κλινική ευθύνη: όταν ένα εργαλείο συμμετέχει στην αξιολόγηση εξετάσεων ή στην προτεραιοποίηση περιστατικών, το λάθος δεν είναι θεωρητικό — μπορεί να σημαίνει καθυστέρηση ή λάθος απόφαση.

Κανονιστικό πλαίσιο: η εποχή των κανόνων

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το 2025 ενισχύθηκε η τάση ρύθμισης:

• Στην ΕΕ, ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) έδωσε έμφαση στις εφαρμογές υψηλού κινδύνου, όπου ανήκει μεγάλο μέρος της AI στην υγεία. Ο πυρήνας είναι: διαφάνεια, τεκμηρίωση, έλεγχος δεδομένων εκπαίδευσης και απόδοση στον “πραγματικό κόσμο”.
• Στις ΗΠΑ, κινήθηκαν παράλληλα προς την κατεύθυνση της παρακολούθησης του “κύκλου ζωής” των συστημάτων: πολλά εργαλεία αλλάζουν με updates και αυτό απαιτεί επιτήρηση και αξιολόγηση και μετά την αρχική έγκριση.

Για τον ασθενή, αυτό λειτουργεί ως δικλείδα ασφαλείας: η AI δεν αντιμετωπίζεται σαν «μια εφαρμογή», αλλά σαν μέρος της αλυσίδας φροντίδας.

Πρόληψη: τα τεστ αίματος και το “τι σημαίνει ένα αποτέλεσμα”

Το 2025 η συζήτηση μετακινήθηκε από το “μπορεί να γίνει;” στο “πώς εφαρμόζεται σωστά;”. Οι υγρές βιοψίες και γενικότερα τα τεστ αίματος που υπόσχονται έγκαιρη ανίχνευση έχουν δυναμική, αλλά φέρνουν πρακτικά ερωτήματα:

• τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα,
• ποια είναι τα ψευδώς θετικά/αρνητικά,
• πώς εντάσσεται στο συνολικό μονοπάτι φροντίδας (επιβεβαίωση με κλασικές εξετάσεις κ.λπ.).

Με άλλα λόγια: η πρόληψη δεν είναι μόνο τεχνολογία — είναι και σωστή καθοδήγηση.

Ογκολογία: εξατομίκευση, mRNA και πραγματικές δυσκολίες

Η ογκολογία παραμένει το πεδίο όπου η καινοτομία φαίνεται πιο έντονα. Το 2025 συνέχισε η ωρίμανση τεχνολογιών όπως οι εξατομικευμένες mRNA προσεγγίσεις σε συνδυασμό με ανοσοθεραπείες, αλλά μαζί φάνουν καθαρά και οι δυσκολίες: χρόνος παραγωγής, ανάγκη υποδομών, βιοπληροφορική, και — αναπόφευκτα — κόστος.

Παράλληλα, η γονιδιωματική ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στην επιλογή θεραπείας, με στόχο να μη μείνει προνόμιο λίγων κέντρων αλλά να περάσει πιο ισότιμα και στα δημόσια συστήματα.

Το στοίχημα του 2026

Το 2026 αναμένεται να κρίνεται από τρία πράγματα:

1. πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη οι κανόνες για την AI,
2. ποια τεστ πρόληψης θα ενταχθούν με σαφείς προϋποθέσεις,
3. αν η ιατρική ακριβείας μπορεί να γίνει βιώσιμη χωρίς να αυξήσει τις ανισότητες.

Το συμπέρασμα είναι απλό: δεν μας νοιάζει μόνο πόσο εντυπωσιακή είναι η τεχνολογία, αλλά πόσο ασφαλής, δίκαιη και αποτελεσματική γίνεται όταν μπει στην καθημερινή ζωή.

Με πληροφορίες από philenews.com.