«Η νυχτερίδα» του 1940: η πρώτη βραδιά της Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Πριν η Εθνική Λυρική Σκηνή αποκτήσει τη σημερινή της στέγη και το διεθνές της αποτύπωμα, η ιστορία της άρχισε με μια οπερέτα γεμάτη μεταμφιέσεις, χορό και μουσική. Στις 5 Μαρτίου 1940, στο Βασιλικό Θέατρο της Αθήνας, παρουσιάστηκε «Η νυχτερίδα» του Γιόχαν Στράους του νεότερου. Ήταν η πρώτη παράσταση του νεοσύστατου λυρικού οργανισμού.

Η αρχή μέσα σε μια δύσκολη εποχή

Η Λυρική ιδρύθηκε το 1939, με καθοριστική συμβολή του Κωστή Μπαστιά, και λειτούργησε αρχικά ως τμήμα του Βασιλικού Θεάτρου. Η απόφαση να ξεκινήσει με τη «Νυχτερίδα» δεν ήταν τυχαία: η οπερέτα συνδύαζε τραγούδι, θέατρο και χορό, επιτρέποντας τη συνεργασία λυρικών τραγουδιστών με ηθοποιούς πρόζας. Η πρώτη σκηνή της βρισκόταν στο ιστορικό κτίριο του Τσίλλερ, στην οδό Αγίου Κωνσταντίνου.

Η Ελλάδα βρισκόταν λίγους μήνες πριν από την είσοδό της στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η ίδρυση ενός σταθερού λυρικού θεσμού αποτελούσε σημαντικό πολιτιστικό βήμα. Η νέα σκηνή δεν δημιουργήθηκε από το μηδέν: στηριζόταν σε μια μακρά παράδοση μελοδράματος, ιδιαίτερα στα Επτάνησα, αλλά και στην εμπειρία του Ελληνικού Μελοδράματος.

Οι άνθρωποι της πρώτης παραγωγής

Τη σκηνοθεσία της πρεμιέρας υπέγραψε ο Ρενάτο Μόρντο, τη μουσική διεύθυνση ο Βάλτερ Πφέφερ, τα σκηνικά ο Κλεόβουλος Κλώνης και τα κοστούμια ο Αντώνης Φωκάς. Τη χορογραφία ανέλαβε ο Σάσα Μάχοφ, ενώ η μετάφραση του λιμπρέτου στα ελληνικά ήταν του Άγγελου Τερζάκη. Ανάμεσα στους ερμηνευτές της πρώτης παράστασης βρίσκονταν ο Ιωάννης Στυλιανόπουλος, η Ναυσικά Βουτηρά-Γαλανού και η Ζωή Βλαχοπούλου.

Το πρόγραμμα συνέχισε με πολλές παραστάσεις μέσα στην άνοιξη του 1940. Ως πρώτη όπερα του νέου θιάσου επιλέχθηκε η «Μαντάμα Μπαττερφλάι» του Πουτσίνι. Στα πρώτα αυτά χρόνια έκανε και τα καλλιτεχνικά της βήματα η νεαρή Μαρία Καλογεροπούλου, που ο κόσμος θα γνώριζε ως Μαρία Κάλλας.

Από το Βασιλικό Θέατρο στη δική της πορεία

Το 1944 η Εθνική Λυρική Σκηνή αυτονομήθηκε, με πρώτη στέγη το παλαιό Θέατρο Ολύμπια. Δεκαετίες αργότερα, το 2017, μεταφέρθηκε στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Όμως η αφετηρία της παραμένει εκείνη η «Νυχτερίδα» του 1940: μια υπενθύμιση ότι ένας μεγάλος πολιτιστικός θεσμός μπορεί να γεννηθεί ακόμη και σε ταραγμένους καιρούς.

Διαβάστε επίσης στο SVOICE το αφιέρωμα στη Μαρία Κάλλας. Ιστορικά τεκμήρια: Εικονικό Μουσείο ΕΛΣ.