16 Σεπτεμβρίου 1977: Η μέρα που σώπασε η Μαρία Κάλλας

Το πρωί της 16ης Σεπτεμβρίου 1977, στο διαμέρισμά της στην avenue Georges Mandel στο Παρίσι, η Μαρία Κάλλας πέθανε από καρδιακή προσβολή.

Ήταν 53 ετών και ζούσε εδώ και σχεδόν τρία χρόνια σχεδόν αποκλεισμένη από τον κόσμο, ακούγοντας παλιές ηχογραφήσεις της.

Είχε γεννηθεί στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923, από Έλληνες μετανάστες, και βαφτίστηκε Μαρία Άννα Καικιλία Σοφία Καλογεροπούλου. Το 1937 η μητέρα της την έφερε στην Αθήνα. Σπούδασε στο Εθνικό Ωδείο και κατόπιν στο Ωδείο Αθηνών, με δασκάλα την ισπανίδα υψίφωνο Ελβίρα ντε Ιδάλγο τη μόνη, όπως έλεγε αργότερα, που της έμαθε πραγματικά να τραγουδά. Τα πρώτα της βήματα τα έκανε στην κατοχική Αθήνα, με την Εθνική Λυρική Σκηνή, σε ηλικία που οι περισσότερες σοπράνο ακόμη μελετούν.

Η μεγάλη στροφή ήρθε το 1947. Έπειτα από δύο χρόνια ανεργίας στην Αμερική, μια επιτυχημένη ακρόαση της έδωσε τον ρόλο της Τζοκόντα στην Αρένα της Βερόνας. Από εκεί ως τη Σκάλα του Μιλάνου η απόσταση ήταν μικρή. Μέσα σε λίγα χρόνια δεν ήταν απλώς μια κορυφαία ερμηνεύτρια: ήταν εκείνη που ξαναέφερε στο προσκήνιο ολόκληρο ρεπερτόριο Μπελίνι, Ντονιτσέτι, Κερουμπίνι που είχε θεωρηθεί ξεπερασμένο, και που επέμενε ότι η όπερα είναι θέατρο, όχι επίδειξη φωνής.

Η κόντρα της με τη Ρενάτα Τεμπάλντι απασχόλησε τον διεθνή Τύπο για χρόνια, το ίδιο και η προσωπική της ζωή: ο γάμος της με τον Τζοβάνι Μπατίστα Μενεγκίνι, η σχέση της με τον Αριστοτέλη Ωνάση, ο χωρισμός τους. Η δημοσιότητα αυτή, όσο κι αν πούλησε εφημερίδες, επισκίασε συχνά το ίδιο το έργο της.

Στα τελευταία χρόνια η φωνή της είχε αρχίσει να φθίνει. Το 1969 πρωταγωνίστησε στη «Μήδεια» του Πιερ Πάολο Παζολίνι ρόλος δίχως τραγούδι. Το 1973 ξεκίνησε παγκόσμια περιοδεία ρεσιτάλ με τον Τζουζέπε ντι Στέφανο, που έκλεισε στις 11 Δεκεμβρίου 1974 στο Σαπόρο της Ιαπωνίας. Ήταν η τελευταία φορά που εμφανίστηκε δημόσια.

Γύρω από τον θάνατό της γράφτηκαν πολλά από εικασίες για τα ηρεμιστικά που έπαιρνε ως σενάρια που επέμεναν ότι δεν είχε ξεπεράσει ποτέ τον Ωνάση. Η επίσημη αιτία παρέμεινε το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η κηδεία της έγινε στις 20 Σεπτεμβρίου και, όπως είχε ζητήσει, η σορός της αποτεφρώθηκε. Την άνοιξη του 1979 η τέφρα της σκορπίστηκε στο Αιγαίο.

Σαράντα εννέα χρόνια μετά, οι ηχογραφήσεις της εξακολουθούν να είναι το μέτρο σύγκρισης. Όχι επειδή η φωνή της ήταν η τελειότερη η ίδια το ήξερε καλύτερα από τον καθένα αλλά επειδή κανείς δεν έπεισε ποτέ τόσο πολύ ότι αυτά που τραγουδούσε συνέβαιναν πραγματικά.

Η επέτειος δεν περνά απαρατήρητη στην Αθήνα: το Μουσείο Μαρία Κάλλας του Δήμου Αθηναίων τιμά τη μνήμη της με εκδήλωση στην οποία νέοι λυρικοί ερμηνευτές του Εθνικού Ωδείου ερμηνεύουν πρόγραμμα αφιερωμένο στην Κάλλας.

Τι άλλο έγινε στις 16 Σεπτεμβρίου