24 Σεπτεμβρίου 1991: 35 χρόνια από το «Nevermind»

24 Σεπτεμβρίου 1991: Το «Nevermind» που κανείς δεν περίμενε

Στις 24 Σεπτεμβρίου 1991 η DGC κυκλοφόρησε το δεύτερο άλμπουμ ενός τριμελούς συγκροτήματος από το Σιάτλ. Τα αμερικανικά δισκοπωλεία παρέλαβαν 46.251 αντίτυπα, τα βρετανικά άλλα 35.000. Η εταιρεία υπολόγιζε ότι σε έναν χρόνο ίσως πουλούσε 250.000 κομμάτια. Ήταν, με κάθε λογικό μέτρο, μια μέτρια κυκλοφορία δεύτερης γραμμής.

Ο Σεπτέμβριος του 1991 ανήκε σε άλλους. Επτά μέρες νωρίτερα οι Guns N’ Roses είχαν βγάλει ταυτόχρονα τα δύο «Use Your Illusion», με ουρές έξω από τα μαγαζιά τα μεσάνυχτα και εκατοντάδες χιλιάδες πωλήσεις την πρώτη εβδομάδα. Ο Μάικλ Τζάκσον ετοίμαζε το «Dangerous». Κανείς δεν κοιτούσε προς το Σιάτλ.

Ο δίσκος είχε ηχογραφηθεί τον Μάιο και τον Ιούνιο του 1991 στα Sound City Studios του Βαν Νάις, με προϋπολογισμό 65.000 δολαρίων και παραγωγό τον Μπατς Βιγκ. Ήταν ο πρώτος δίσκος των Nirvana με τον Ντέιβ Γκρολ στα τύμπανα. Ο Κερτ Κομπέιν ήθελε κάτι διαφορετικό από τον βαρύ ήχο της σκηνής του Σιάτλ και δανείστηκε από τους Pixies τη λογική του δυνατά-σιγά: στροφή ψίθυρος, ρεφρέν έκρηξη. Το μίξαρε ο Άντι Γουάλας και του έδωσε τη γυαλάδα που ο ίδιος ο Κομπέιν αργότερα θεωρούσε υπερβολική.

Το εξώφυλλο τραβήχτηκε σε πισίνα της Πασαντίνα: ένα μωρό τεσσάρων μηνών κολυμπά κάτω από το νερό προς ένα δολάριο κρεμασμένο σε αγκίστρι. Καμία εικόνα δεν σχολίασε πιο σύντομα τη δεκαετία που ξεκινούσε.

Το «Smells Like Teen Spirit» είχε βγει δύο εβδομάδες πριν, στις 10 Σεπτεμβρίου. Το MTV το έπαιζε ασταμάτητα. Και τότε συνέβη κάτι που δεν είχε προβλέψει κανένα τμήμα μάρκετινγκ: στις 11 Ιανουαρίου 1992 το «Nevermind» εκτόπισε το «Dangerous» από την κορυφή του Billboard 200, με ρυθμό πωλήσεων που άγγιζε τα 300.000 αντίτυπα την εβδομάδα.

Η συνέπεια ήταν άμεση και βίαιη για όλο το είδος. Το hair metal, που κυριαρχούσε στα ραδιόφωνα επί μία δεκαετία, εξαφανίστηκε μέσα σε μήνες. Οι εταιρείες άρχισαν να υπογράφουν οτιδήποτε ερχόταν από τα βορειοδυτικά. Και ο Κομπέιν βρέθηκε στη θέση του εκπροσώπου μιας γενιάς, ρόλος που τον βασάνισε μέχρι το τέλος, τον Απρίλιο του 1994.

Υπάρχει και μια λεπτομέρεια που δείχνει πόσο πυκνή ήταν εκείνη η Τρίτη: την ίδια ακριβώς μέρα κυκλοφόρησαν το «Blood Sugar Sex Magik» των Red Hot Chili Peppers και το «The Low End Theory» των A Tribe Called Quest. Τρεις δίσκοι που άλλαξαν τρία διαφορετικά είδη, σε ένα εικοσιτετράωρο.

Τριάντα πέντε χρόνια μετά, το «Nevermind» παραμένει το σημείο όπου η εναλλακτική ροκ έπαψε να είναι εναλλακτική.

Τι άλλο έγινε στις 24 Σεπτεμβρίου